Klik hier voor een uitgebreide analyse van de aanraking.
Het raakt ons
Aanraking is voor ieder mens belangrijk om te kunnen leven. Het is een
basisbehoefte: "we moeten aanraken, liefkozen en fysiek contact onderhouden met
andere mensen". Een kind dat weinig aangeraakt wordt, maakt een slechte ontwikkeling
door, maar ook later in ons leven blijken we niet zonder aanraking te kunnen.
Snel en intens
De aanraking
is vaak de snelste en duidelijkste soort lichaamstaal. De aanraking van een hand, een arm
om iemands schouder, kan sneller en duidelijker een boodschap overbrengen dan tientallen woorden.
De mate waarin
iemand anderen aanraakt, voorwerpen aanraakt en
zichzelf aanraakt kan ons veel vertellen over onder andere zijn contactbehoefte.
Julius Fast gaf in zijn boek de taal van het lichaam een voorbeeld, waarbij
hij bij een oudere dame het bevoelen en aanraken van zichzelf en van voorwerpen
om haar heen (plukken) ziet als het te kennen geven van eenzaamheid, een smacht
naar gezelschap.
Vertrouwen en macht
Aanraking kan ons iets vertellen over het vertrouwen in een ander, maar ook over iemands macht
ten opzichte van anderen. In een groep kan een hiërarchie ontstaan waarbij "de sterksten" anderen veel aanraken
en "de zwaksten" anderen minder (mogen) aanraken.
Deze hiërarchie of rangorde
is erop gebaseerd dat elke persoon van een gemeenschap weet wie er sterker
en wie zwakker is dan hijzelf. Zo kan hij zich zonder strijd terugtrekken bij een ontmoeting
met een sterkere. Van een zwakkere kan hij verwachten dat deze zonder tegenstand voor hem wijkt.
Sjelderup-Ebbe heeft dit ordenings-systeem bij kippen onderzocht en introduceerde de term pikorde (pecking order)
Voorbeelden van aanrakingen waarbij machts-verschil
wordt aangegeven als tweede boodschap zijn onder andere:
Aanraking is situatie-afhankelijk en persoonsgebonden. Leeftijd, geslacht en positie van de aanrakers maakt veel verschil.
Als een verpleegkundige een arm om de schouder van een patiënt legt om hem te ondersteunen,
fysiek of geestelijk, vinden we dat normaal. Zou de patiënt
het bij de verpleegkundige doen, dan zou deze zich in veel gevallen
ongemakkelijk gaan voelen. Een docente van de basisschool mag wel door de haren van een
leerling wrijven, maar andersom zouden we dat toch vreemd vinden.
Of en hoe er wordt aangeraakt wordt bepaald door de onderlinge verhouding tussen
twee personen en de situatie.
Mensen raken een ander meer aan:
als ze informatie geven, dan wanneer ze die ontvangen
als ze een opdracht geven, dan dat ze die krijgen
als ze vragen om een gunst, dan dat ze die verlenen
als ze een ander willen overtuigen, dan dat ze overtuigd moeten worden
op informele momenten, dan op het werk
als ze opgewonden zijn, dan dat ze luisteren naar een opgewonden persoon
als ze luisteren naar andermans zorgen, dan dat ze hun eigen zorgen uitdrukken.
Met aanrakingen wordt dus behalve hartelijkheid ook de rolverhouding getoond.We hebben echter meestal geen besef van de tweede boodschap, die bij een bepaalde aanraking gepaard gaat.
non-verbale toestemming
Wanneer iemand
wil worden aangeraakt laat hij dat ook aan een ander merken door zijn lichaamstaal: mimiek,
houding en beweging. Onbewust zijn wij
in staat om deze tekens te herkennen. Zonder woorden kunnen we blijkbaar aanvoelen wanneer we mogen aanraken, en doen dat ook.
Echter, bij mensen die als kind weinig of op verkeerde manier
zijn aangeraakt kan dit gevoel soms ontbreken. Zij weten dan later niet "intuitief" hoe en
wanneer ze een ander kunnen en mogen aanraken.
Er zijn mensen die 'aanrakers' zijn, dwangmatige aanrakers die geen enkel gevoel
schijnen te hebben voor de tekens die ze van vrienden of metgezellen ontvangen. Dat zijn mensen die
anderen aanraken en knuffelen al worden ze gebombardeerd met tekens waarmee wordt gevraagd of ze het
niet willen doen.
Voor sommige mensen is aanraking beangstigend, zeker als het onverwachts plaatsvindt. Bij agressie komt ook aanraking voor
een vorm van aanraking die we liever niet willen. Iemand anders treedt je intieme zone binnen en begint te slaan, schoppen of bijten.
Bij
geweld denken we in eerste instantie nou niet direct aan communicatie. Toch ontstaat geweld
niet zo maar en het is goed om jezelf af te vragen
welke boodschap ermee wordt uitgedrukt. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de ander erg angstig
is of dat dit de enige manier is dat hij kan aanraken. Ook kan
het een manier zijn om met bepaalde situaties om te gaan. Zinloos geweld kan niet worden goedgepraat. Toch is het belangrijk om ook stil te staan bij het waarom ervan.
Lichaamstaal bij baby's
Deze zomer verscheen al weer de zesde druk van het succesvolle boek Lichaamstaal bij baby's van Frank van Marwijk. In dit boek staat de communicatie tussen ouder en baby centraal. Het boek biedt boeiende informatie aan ouders met baby's en aan iedereen die beroepsmatig met baby's te maken heeft. Ook leuk als kraamcadeautje.
Nieuw in Nederland! Met Vitamust Nachtslank verlies je gewicht terwijl je slaapt en kun je tot 12 kilo in één maand afvallen. Nu verkrijgbaar met 25% korting! NachtSlank is plantaardig, 100% veilig en kent geen bijwerkingen. Ook je nachtrust blijft ongestoord. Na de kuur treedt geen jojo-effect op want het oude vet komt niet terug!
Informatie
Indien u belangstelling heeft voor een presentatie over lichaamstaal binnen uw bedrijf of
vereniging dan geven wij hierover graag meer informatie.
Lichaamstaal in psychologie Magazine
In Psychologie Magazine vind je alles over relaties en persoonlijkheid, gevoel en verstand, gezondheid en opvoeding, werk en loopbaan en natuurlijk lichaamstaal!. Voor iedereen die mensen beter wil leren kennen. Nu 5 nummers € 15,-
Lees meer...