De taal die iedereen spreekt  

Op 4 december verscheen het nieuwe
boek van Frank van Marwijk:

'Manipuleren kun je leren'
Controle over anderen en jezelf

Meer informatie
Bestellen via Managementboek
Bestellen via Bol.com

---

De taal van ruimte

Een eigen plek

Voor mensen is het belangrijk om een "eigen plek" te hebben. Net als dieren hebben ook mensen een territorium. Als er bijvoorbeeld bij iemand in zijn huis is ingebroken is vindt hij het verschrikkelijk dat er waardevolle spullen zijn ontvreemd, maar nog erger wordt het feit ervaren dat iemand binnen is getreden in zijn "domein" en aan het neuzen is geweest in zijn spullen. De plaats die iemand kiest in de ruimte kan ook veel over hem vertellen. Gaat een bezoeker van een verjaardag tussen andere mensen zitten, of zondert hij zich af. Bij wie gaat hij zitten? En zit hij in het midden van een groep of aan de zijkant. Hoeveel tussenruimte neemt hij ten opzichte van anderen? Zit hij met zijn gezicht naar de deur, naar het raam of naar de anderen toe gekeerd? Als je bij iemand thuis komt zegt de aanblik van het woonverblijf veel over de bewoner daarvan. Hoe heeft hij deze persoonlijke ruimte (territorium) ingericht (afgebakend). Heeft hij het bijvoorbeeld opgeruimd, of is het rommelig; heeft hij de ruimte gevuld met spullen of is het leeg? Hoeveel ruimte (territorium) heeft hij nodig? Heeft hij bijvoorbeeld een grote stoel die alleen voor hem is?

Privacy

Een mens heeft behoefte aan privacy. Het is belangrijk om je ook eens terug te kunnen trekken en niet voortdurend tussen mensen te hoeven zijn. De patiënten in de klassieke psychiatrische ziekenhuizen woonden in grote aantallen in grote paviljoenen. De gehele indeling van het gebouw benadrukte de massaliteit: grote slaapzalen, een gemeenschappelijke ruimte voor recreatie en eten, een paar badgelegenheden voor 40 a 50 personen enz. De patiënten hadden maar weinig privacy, behoudens een eigen kastje, dat ze met een beetje geluk zelf af mochten sluiten zodat ze wat eigen spullen konden bewaren. Ieder kan voor zich dit rijtje verder invullen. Duidelijk is wel dat zo'n omgeving weinig ruimte geeft tot menselijk wonen, menselijke arbeid en menselijke vrije tijdsbesteding (Werken in een therapeutisch milieu C. Janzing, J. Kerstens)

Ook nu nog hebben de lang verblijvende bewoners in psychiatrische centra en verpleeghuizen weinig eigen ruimte. Vaak zie je dat de mensen daar toch hun eigen territorium creëren. Ze maken gebruik van de hoekjes die het gebouw biedt. Deze hoekjes worden door henzelf "ingericht" met behulp van hun persoonlijke eigendommen. Elke dag zoeken deze mensen hun eigen hoekje weer op. Andere mensen zullen deze "afgebakende" stukjes afdeling niet zomaar betreden. Als je er al gaat zitten ben je als bij de ander op bezoek. Het afgebakende plekje is een tijdelijk territorium. "Hoe we onze zones bewaken en hoe we ons in andere zones begeven, is een integraal deel van hoe we met andere mensen in contact staan"

Ruimte en macht

Behalve privacy zijn ook begrippen als status en macht verbonden aan het bezitten (en bezetten) van een eigen plaats in een (woon)ruimte. A.J. Sekeris schreef mij het volgende als reactie op "de eigen plek":

Bij de verhandeling over de ruimte die mensen om zich heen creëren wordt gesproken over de inrichting van iemands woning. Daarbij wordt het voorbeeld van een grote, persoonlijke stoel aangehaald. Dit is inderdaad voor mij zeer herkenbaar, maar vanuit mijn omgeving zie ik een extra aspect toegevoegd aan het hebben van de 'eigen' stoel, namelijk die van statussymbool.

De 'heer des huizes' (lekker on-geëmancipeerd) ontleent status aan het feit dat hij zijn 'eigen' stoel heeft en de rest van de huisgenoten niet (in die mate). Daarbij is de stoel dus geen 'hoekje' om je terug te trekken, maar juist een soort platform van macht. Daarbij treden dan weer leuke verschijnselen op als bijvoorbeeld de vader of schoonvader van de heer des huizes langskomt, waarbij de eerste die stoel vaak claimt, en de laatste die stoel vaak aangeboden krijgt.

Zelf voel ik me altijd heel ongemakkelijk als de situatie zich voordoet dat ik in _de_ stoel in een ander huishouden terecht komt, hetgeen er toe leidt dat ik zo snel mogelijk probeer een andere plek te vinden om te gaan zitten. Ik vraag me af in hoeverre een sterke gewaarwording dat je niet op een bepaalde plaats of binnen een bepaald gebied mag zijn onbewust beïnvloed wordt door de lichaamstaal van mensen die in de buurt zijn.

Dat een plaats status en macht geeft, geldt behalve in een woonsituatie zeker ook op het werk. Als een werkruimte wordt gedeeld met anderen, geldt bijvoorbeeld algemeen dat degene die aan zijn bureau met zijn gezicht naar de deur zit meer status heeft dan degene die met zijn rug naar de deur zit. Ook de grootte van het bureau maakt verschil. Behalve de ruimteverdeling binnen een vertrek is ook de verdeling van ruimtes in het gebouw essentieel.

Onderzoekers die zich hebben verdiept in de relatie van ruimte en macht stellen:

• meer ruimte is beter dan minder;
• privéruimte is beter dan gedeelde ruimte;
• hoge ligging is beter dan laag gelegen;
• dichtbij 'de machthebbers' is beter dan verder af;
• binnen is beter dan buiten

Hieraan zou nog kunnen worden toegevoegd dat de kamer zich beter kan bevinden in een aparte hal dan in een gang en dat vervolgens de hoeken in een gang weer beter zijn dan kamers in een rij midden op de gang. Tenslotte geeft zelfs het type deur van een kamer of kantoor statusverschil aan. Een deur zonder raam is beter dan een deur met een raam (lees inkijk).

tekst: Frank van Marwijk.
© Bodycom Lichaamscommunicatie

  Lichaamstaal bij baby's  
Deze zomer verscheen al weer de zesde druk van het succesvolle boek Lichaamstaal bij baby's van Frank van Marwijk. In dit boek staat de communicatie tussen ouder en baby centraal. Het boek biedt boeiende informatie aan ouders met baby's en aan iedereen die beroepsmatig met baby's te maken heeft. Ook leuk als kraamcadeautje.

 Meer informatie
 Hoofdstukindeling
Online bestellen

Afvallen terwijl je slaapt

Nieuw in Nederland! Met Vitamust Nachtslank verlies je gewicht terwijl je slaapt en kun je tot 12 kilo in één maand afvallen. Nu verkrijgbaar met 25% korting! NachtSlank is plantaardig, 100% veilig en kent geen bijwerkingen. Ook je nachtrust blijft ongestoord. Na de kuur treedt geen jojo-effect op want het oude vet komt niet terug!

Informatie

Indien u belangstelling heeft voor een presentatie over lichaamstaal binnen uw bedrijf of vereniging dan geven wij hierover graag meer informatie.

Bodycom Lichaamscommunicatie Voorschoten K.v.K. Leiden 28088572

http://www.lichaamstaal.nl (.com) e-mail: telefoon: 06 16024219

Lichaamstaal in psychologie Magazine In Psychologie Magazine vind je alles over relaties en persoonlijkheid, gevoel en verstand, gezondheid en opvoeding, werk en loopbaan en natuurlijk lichaamstaal!. Voor iedereen die mensen beter wil leren kennen. Nu 5 nummers € 15,- Lees meer...