De taal die iedereen spreekt  

Nog een paar dagen...

Op 4 december verschijnt het nieuwe
boek van Frank van Marwijk:
'Manipuleren kun je leren'
Meer informatie
Reserveren met korting

Je kunt dit boek nu nog enkele dagen met 10% korting reserveren

---

Gezichtsuitdrukking

Een sprekend gezicht

De duidelijkste manier om ons gevoel weer te geven is door middel van gelaatsuitdrukking of expressie. Ook onze emoties zijn het eerst van ons gezicht af te lezen. Van het lichaam is het gezicht het meest zichtbaar. Daarom beschikt het gezicht over de meeste spieren die in staat zijn onze emoties te tonen. Vooral rond ogen en de mond zijn genoeg van deze spieren aanwezig om ook de fijnere nuances van deze emoties uit te drukken. "Zijn gezicht sprak boekdelen".

Paul Ekman, psycholoog en hoogleraar aan de universiteit van Californië, heeft zich uitgebreid verdiept in de betekenis van gezichtsuitdrukkingen. Hij schreef onder andere het boek De leugen ontmaskerd, over herkenning van leugen en bedrog. Onlangs is er weer een nieuw boek van zijn hand uitgekomen: Gegrepen door emoties. Hierin staat de herkenning van emoties centraal. De gezichtsuitdrukkingen bij die emoties zijn uitgebreid beschreven, voorzien van foto's.

Onderlinge afstemming

De synchronisatie tijdens het verloop van een gesprek, de onderlinge afstemming van de partners op elkaar, verloopt voor een belangrijk deel via het uitwisselen van blikken. Als gesprekspartners geven we elkaar signalen waarmee we de verdeling van de gesprekstijd regelen. Het zien van een hoofdknik, bijvoorbeeld, betekent toestemming om door te praten. Hoewel ook andere signalen een rol spelen, vormt de uitwisseling van blikken het belangrijkste hulpmiddel. Hoe we iemand aankijken, speelt ook een rol tijdens het leggen van contacten en het opbouwen van een relatie. Wanneer we met iemand contact willen aanknopen, zullen we die ander eerst aankijken; we zullen meer kijken, naarmate men nauwer contact wensen. Pas wanneer de ander terugkijkt, hebben we oogcontact. Er zijn verschillende soorten oogcontact, samenhangend met verschillende soorten van (gewenste) relaties, bijvoorbeeld:

• in gewoon alledaags contact zullen we oogcontact zoeken, door de ander aan te kijken en daarbij te glimlachen.
• door een andere manier van aankijken wordt sexuele belangstelling gesuggereerd.
  'Ma, he's making eyes at me!',
  daarbij is de glimlach vager en zachter, duurt de blik langer en zijn de oogpupillen groter;
• schichtig kijken wordt ervaren als we iemand aankijken, zonder ons hoofd naar hem toe te keren en direct wegkijken als hij terugkijkt. Dit wordt als erg onprettig ervaren door een ander. Er wordt dan gezegd "Ik vertrouw hem niet want hij kijkt me niet oprecht in de ogen"
• verlegen kijken we als we de ogen neer slaan als een ander ons aankijkt.
• staren of indringend kijken wordt gebruikt in een dominantie-relatie. Als "hoger", "belangrijker" persoon mag je blijkbaar iemand die "lager" in de rangorde staat langer en doordringender aankijken, of juist helemaal niet aankijken.

Een teken van sympatie

Wanneer we door iemand met een ontspannen gezicht aangekeken worden, vatten we dit vaak op als een teken van sympathie en soms als een eerste signaal van versierderij, behalve wanneer we te lang aangekeken worden. De gewenste mate van oogcontact blijkt rond een bepaalde waarde te schommelen. Onder en tot aan die waarde zullen we iemand door wie we langer en meer aangekeken worden meer waarderen, maar boven die waarde zullen we hem juist minder waarderen.

Te veel aangekeken worden creëert blijkbaar een te grote mate van intimiteit, waarbij we ons steeds minder op ons gemak voelen en steeds meer het gevoel krijgen dat de ander zich aan ons opdringt. Het maakt ook uit wanneer we aangekeken worden en door wie. Iedereen kent de onprettige situatie dat hij oogcontact maakt met een vreemde in een restaurant. De ander lijkt te blijven kijken en telkens moeten we controleren of de ander nog kijkt.

Combinatie van signalen

De gewenste mate van intimiteit wordt aangegeven door een combinatie van enkele signalen: nabijheid, oogcontact, glimlachen, frequentie en intensiteit van aanraken en persoonlijke gespreksonderwerpen. Deze signalen beinvloeden elkaar en kunnen elkaar compenseren. Wanneer er een verandering optreedt in een van deze signalen, met name in nabijheid en aanraking, zullen we deze compenseren door wijzigingen in de andere signalen, om toch het gewenste niveau van intimiteit of afstand en privacy (het tegendeel van intimiteit) te handhaven. Bij een te kleine onderlinge afstand, te veel aanraken of bij het persoonlijk worden van het gespreksthema, zullen we er toe neigen het oogcontact te vermijden. De verschillende signalen voor intimiteit kunnen elkaar dus tot op zekere hoogte vervangen. Wanneer we beslist geen intimiteit wensen en toch gedwongen in de nabijheid van anderen verkeren, zelfs ongewenst lichamelijk contact maken, (bijvoorbeeld bij het tegen een ander moeten aanstaan in een volle tram), zullen we oogcontact vermijden en naar het plafond, de vloer of naar buiten staren, een strak gezicht houden en een gesprek vermijden.

Als we via de telefoon spreken kunnen we geen gebruik maken van lichaamssignalen zoals gebaren, gesticulatie, gelaatsuitdrukking, mimiek en aanraking. We zullen dit dan ook proberen te compenseren door meer intonatie in de stem te leggen. Verbazingwekkend is het echter wanneer we iemand aan de telefoon zien die nog steeds hevig aan het gebaren is naar de persoon aan de andere kant van de lijn. Afleren kunnen we onze gebaren blijkbaar niet; zelfs aan de telefoon willen onze handen nog aangeven hoe hoog dat tafeltje was.

Als we een echt persoonlijk gesprek aangaan, doen we dat "onder vier ogen" of "van aangezicht tot aangezicht" en dus niet via de telefoon. De telefoon beschermt ons wel tegen de soms al te directe invloed die de aanwezigheid van de ander meebrengt. Wie er tegenop zien een vervelende boodschap over te brengen, en het niet "recht in de ander's gezicht" durven te zeggen zullen daarentegen graag voor de telefoon kiezen.

tekst: Frank van Marwijk.
© Bodycom Lichaamscommunicatie

Afvallen terwijl je slaapt

Nieuw in Nederland! Met Vitamust Nachtslank verlies je gewicht terwijl je slaapt en kun je tot 12 kilo in één maand afvallen. Nu verkrijgbaar met 25% korting! NachtSlank is plantaardig, 100% veilig en kent geen bijwerkingen. Ook je nachtrust blijft ongestoord. Na de kuur treedt geen jojo-effect op want het oude vet komt niet terug!

Informatie

Indien u belangstelling heeft voor een presentatie over lichaamstaal binnen uw bedrijf of vereniging dan geven wij hierover graag meer informatie.

Bodycom Lichaamscommunicatie Voorschoten K.v.K. Leiden 28088572

http://www.lichaamstaal.nl (.com) e-mail: telefoon: 06 16024219

Lichaamstaal in psychologie Magazine In Psychologie Magazine vind je alles over relaties en persoonlijkheid, gevoel en verstand, gezondheid en opvoeding, werk en loopbaan en natuurlijk lichaamstaal!. Voor iedereen die mensen beter wil leren kennen. Nu 5 nummers € 15,- Lees meer...