Het is - gek genoeg - voor veel mensen heel eng om anderen aan te kijken. De blik van die
ander kan je namelijk treffen als een bliksemschicht en je diep in de ziel raken. Je
weet op zo'n moment niet hoe snel je ergens anders heen moet kijken. Toch weten we ook dat
het aankijken van een ander heel belangrijk is. We krijgen een vervelend gevoel wanneer een
ander waarmee we spreken ons niet aankijkt. Het aankijken is misschien wel ons belangrijkste
non-verbale communicatiemiddel.
Wanneer mag je een ander aankijken?
De regels over aankijken zijn ongeschreven en onbewust. We volgen vaste patronen die we
pas herkennen als we daarop attent worden gemaakt. Is het je bijvoorbeeld wel eens opgevallen dat je altijd aan dezelfde kant op je fiets stapt, dat je altijd dezelfde arm als eerste in je jas
steekt en dat je altijd op dezelfde manier je armen over elkaar vouwt?
Probeer het eens anders te doen, en je merkt dat dat nog lastig is. Zo is het ook met de aankijk-regels. We houden iemands blik niet langer vast dan prettig voelt. Toch is
het goed om eens te kijken naar de patronen die we blijkbaar onbewust volgen.
Het moment van aankijken
Je loopt op straat en ziet in de verte een vage bekende die op jou toe komt lopen. Je blijft deze bekende niet aankijken tot hij vlak bij je is. Integendeel,
je kijkt weg en bewondert de gevels, de trottoirtegels, het verkeer en de lucht, totdat hij je op
zo'n twee meter benaderd heeft. Dan kijk je hem kort aan en begroet hem alsof
je hem nu pas ziet. En geloof me....de ander doet precies hetzelfde met jou. Vanaf welke
afstand je begint met aankijken hangt af van de relatie die je met de
ander hebt en de tijd dat je elkaar niet hebt gesproken. Komt er in dezelfde situatie een goede
vriend of vriendin die je lang niet hebt gezien op je aflopen, dan kijk je die eerder aan.
Maar waarschijnlijk zelfs nog niet op het moment dat je hem of haar ziet. Je moet elkaar
immers nog benaderen en het voelt onprettig om al die tijd dat je op elkaar komt aflopen te
moeten
kijken en zwaaien.
Het moment dat je de ander aankijkt bepaalt ook de tijd die je aan
het contact zult besteden. Als je niet van plan bent om een gesprek aan te gaan, zul je de
ander pas op het laatst aankijken.
Punten en komma's
Zoals gezegd bestaan voor het aankijken van mensen een aantal ongeschreven regels. Zo hoor
je een vreemde, zomaar iemand op straat of in een restaurant, niet aan te kijken. Tijdens een
gesprek daarentegen, moeten we de ander juist wel aankijken. Het aankijken van de ander maakt
dan deel uit van het communicatieproces. Door de afwisseling van wel en niet aankijken van
onze gesprekspartner zetten we als het ware de punten en komma's in onze gesproken zin.
Het volgende doen we allemaal, en meestal ongemerkt.
Als je iets wilt vertellen, kijk je degene tegen wie je wilt spreken kort aan;
je kijkt of hij je ook aankijkt en dus bereid is om te luisteren.
Dan kijk je weg terwijl je begint te spreken. Zolang je weg kijkt, weet de luisteraar dat je nog
door wil spreken en niet onderbroken wenst
te worden. Als je op iets accent wil leggen, kijk je hem weer kort aan. Je kunt dan ook zien of
de luisteraar nog luistert. Hij zal misschien knikken
om je aan te moedigen door te spreken. Als je klaar bent met je verhaal kijk je de luisteraar
iets langer aan. Hiermee geef je het teken dat je uitgesproken
bent en dat de luisteraar kan gaan spreken. Als het goed is kijkt de luisteraar niet weg zolang
je aan het woord bent. Al die tijd blijft hij je aankijken.
Als dit niet zo is, kun je je afvragen of hij jouw verhaal wel zo interessant
vindt.
De eerste indruk
De eerste minuten van een contact zijn belangrijk. Ik durf zelfs te stellen dat de eerste seconden daarvan het nog het meest zeggend zijn. In deze tijd vormen we ons al een oordeel over
de
ander en de ander over ons: "sympathieke vrouw, aardige man ,norse vent of spontaan typ".
Ook menen we in die tijd zelfs al een idee te hebben hoe de ander over ons denkt. We hebben
het er later over dat het meteen klikte of vanaf het begin af niet boterde.
Het oogcontact speelt een belangrijke rol bij deze eerste indruk. Behalve de duur van aankijken zijn daarbij de microsignalen van het oog belangrijk. Deze microsignalen zijn subtiele
tekens die we geven door minuscule veranderingen aan en rond onze ogen. Deze tekens geven
we onbewust en zijn sterk afhankelijk van onze emotie op dat moment. De ander neemt deze
tekens -ook onbewust- waar. Zij zijn vooral verantwoordelijk voor een gevoel van binnen over de ander. Je zou het intuïtie kunnen noemen; of mensenkennis.
Microsignalen spiegelen de ziel
De lichaamstaal van de ogen bestaat uit meer dan knipogen en heen en weer kijken. Met de
ogen geven we ook kleine, bijna onzichtbare tekens. Het bestaan van deze tekens is het eerst
ontdekt bij onderzoekingen waarbij gebruik werd gemaakt van films die in een later stadium
vertraagd werden afgedraaid. Zo vergroten onze pupillen als we angstig of opgewonden zijn
en hebben we een grotere frequentie van oogknipperen. Wanneer we de ander met
argwaan bekijken, knijpen we de oogleden een fractie van een seconde samen. Bij
verdriet lopen onze ogen vol, al willen we niet huilen. Behalve deze oogtekens horen onder
andere transpiratie, snelheid van ademhalen en blozen tot de microsignalen die onze onbewuste beeldvorming gestalte geven. Evenals bij andere lichaamstekens is het de combinatie van
deze signalen die de uiteindelijke indruk geeft.
Er is veel belangstelling in het leren beheersen van lichaamstaal. Microsignalen laten zich
daarbij het moeilijkst onder controle krijgen. Je kunt nu eenmaal niet zo makkelijk de grootte
van je pupillen regelen. Eigenlijk de enige manier om dit te doen is zorgen dat je je daadwerkelijk voelt zoals je bij de ander wilt overkomen. Om deze reden moeten toneelspelers zich
inleven in hun rol. Ze moeten zich dus echt boos voelen om een felle gelaatsuitdrukking te
krijgen en denken aan verdriet als de tranen moeten rollen. De makkelijkste manier om
oprecht over te komen is dus door oprecht te zijn!
Hoe lang kun jij iemand aankijken?
Je kunt oefenen in het zo lang mogelijk aankijken van een ander. Heb je dit wel eens geprobeerd met een
vriend of vriendin. Doe dat eens! Kijk de ander zo lang mogelijk aan, zonder in de lach te schieten,
weg te kijken of te knipperen met je ogen. Het recht in de ogen aankijken van de ander maakt ons snel
zenuwachtig, waardoor we gaan lachen. Lang kijken zonder te knipperen is ook niet makkelijk. Probeer
dit maar eens uit bij Sally. Probeer haar zo
lang mogelijk aan te kijken en je zult zien dat dat niet meevalt!
Lichaamstaal bij baby's
Deze zomer verscheen al weer de zesde druk van het succesvolle boek Lichaamstaal bij baby's van Frank van Marwijk. In dit boek staat de communicatie tussen ouder en baby centraal. Het boek biedt boeiende informatie aan ouders met baby's en aan iedereen die beroepsmatig met baby's te maken heeft. Ook leuk als kraamcadeautje.
Nieuw in Nederland! Met Vitamust Nachtslank verlies je gewicht terwijl je slaapt en kun je tot 12 kilo in één maand afvallen. Nu verkrijgbaar met 25% korting! NachtSlank is plantaardig, 100% veilig en kent geen bijwerkingen. Ook je nachtrust blijft ongestoord. Na de kuur treedt geen jojo-effect op want het oude vet komt niet terug!
Informatie
Indien u belangstelling heeft voor een presentatie over lichaamstaal binnen uw bedrijf of
vereniging dan geven wij hierover graag meer informatie.
Lichaamstaal in psychologie Magazine
In Psychologie Magazine vind je alles over relaties en persoonlijkheid, gevoel en verstand, gezondheid en opvoeding, werk en loopbaan en natuurlijk lichaamstaal!. Voor iedereen die mensen beter wil leren kennen. Nu 5 nummers € 15,-
Lees meer...